De regels voor de biolandbouw zijn behoorlijk streng. Ook het prille begin van alle bioplanten, het zaaigoed, moet in principe biologisch zijn. Maar het einddoel, 100% biozaad gebruiken in de biolandbouw, dat is nog niet bereikt. Hoe komt dat?

Waarom kiest bio voor biologische zaden?

Logisch! Een biologische boer werkt nauw samen met de natuur. Hij teelt dus gewassen op een manier die de natuur respecteert en die de biodiversiteit in stand houdt. Dat houdt in dat ook de kern van alle planten, het zaaigoed, in principe biologisch geproduceerd is – zo staat het ook in de Europese biowetgeving. Biozaden zijn zaden die voortkomen uit biologisch geteelde planten. Er wordt naar gestreefd dat deze zichzelf goed kunnen verdedigen tegen ziektes en plagen en dat ze zich goed kunnen aanpassen aan de lokale omstandigheden. Het zijn dus robuuste rassen.

Biologisch zaaizaad is momenteel echter nog niet voor alle plantensoorten voldoende beschikbaar. In zo'n geval kan de bioboer toestemming vragen aan zijn controleorganisatie om een gangbaar, niet-bio zaaizaad te gebruiken. Bijvoorbeeld als hij een minder bekend ras wil uitproberen of als een leverancier zijn biozaden niet op tijd kan leveren. Dat niet-biologische zaaizaad moet dan wel aan strikte voorwaarden voldoen: het mag in geen geval ggo’s bevatten en mag alleen met de in bio toegelaten gewasbeschermingsmiddelen behandeld zijn (dus zonder chemisch-synthetische middelen).

Bloemkoolplantjes gezaaid uit verschillende soorten zaden bij Akelei - (c) VLAM, P. De Laet

Werk aan de winkel

Het doel van de plantenveredeling voor de biologische landbouw is om robuuste rassen te produceren die passen bij de biologische teeltmethoden en die tegelijkertijd de biodiversiteit vergroten. Voor groenten is er al een redelijk breed aanbod, en ook voor akkerbouw en voedergewassen is er in Vlaanderen een relevant aanbod biologische zaden beschikbaar.

Maar biozaaizaad is nog niet voor alle plantensoorten voldoende beschikbaar. Hoe komt dat? Het aantal rassen dat aangepast is aan biologische teeltmethodes (i.e. rassen die goed groeien zonder gebruik van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen) blijft beperkt. Daarnaast is het voor veel veredelingsbedrijven vanwege de ontwikkelingskosten moeilijk om aparte rassen te ontwikkelen voor de kleine markt die bio relatief nog is.

Om voor alle plantensoorten voldoende biologisch zaaizaad beschikbaar te maken, wordt er door biologische plantenveredelaars naarstig gewerkt om de productie van biologisch zaaizaad te verhogen en het assortiment van beschikbare plantenrassen en plantensoorten te verbreden.

Biozaden kun je oko als particulier kopen bij de biowinkel of in een boerderijwinkel - (c) VLAM, P. De Laet

Biozaad verplicht vanaf 2036

Het biozaaizaad is ingedeeld in verschillende groepen.

  • De gewassen met een kwalitatief en kwantitatief goed aanbod qua zaad worden op niveau 1 ingedeeld. Voor die gewassen is het gebruik van biologisch zaaizaad verplicht en mag er geen gangbaar zaaizaad meer worden gebruikt. Eind 2019 kwamen al enkele nieuwe gewassen op de lijst, zoals butternutpompoen, tuinkers en zwarte rammenas. Ook maïs werd aan die lijst toegevoegd. Voor akkerbouw staan triticale en spelt nu ook op niveau 1 – dus deze moeten vanaf nu geteeld worden met 100% biologische zaden.
  • Bij een gewas ingedeeld in niveau 2 is het ook verplicht om biologische zaaizaad te gebruiken, maar om welbepaalde redenen kan een uitzondering aangevraagd worden.
  • Op niveau 3 zitten de zaden die amper of niet in bio beschikbaar zijn. Om alternatieve (gangbare) zaden te gebruiken voor deze rassen kan een boer een eenvoudige melding doen bij zijn controleorganisatie.
    Een zak pikzwart biologisch preizaad bij Akelei - (c) VLAM, P. De Laet

    100% vanaf 2036

    100% biologisch zaad, dat is uiteindelijk het doel voor alle gewassen in de bioland- en tuinbouw. Recent werd bekend gemaakt dat de nieuwe biowetgeving voorziet dat dit vanaf 2036 in heel de Europese Unie verplicht wordt. Er zullen dan geen uitzonderingen meer kunnen worden gemaakt voor het gebruik van gangbare zaden. Intussen wordt stap voor stap verder gewerkt aan het beschikbaar maken van biologisch zaad voor de sector.