Aardappel

Biologische aardappelen worden enorm vertroeteld in de Belgische keuken. Je kunt er ook zo veel kanten mee uit! Samen met groenten en fruit nemen ze maar liefst 42% van de aankopen van biologische verse voeding voor hun rekening.

Heel wat boeren houden zich bezig met de biogroente- en aardappelteelt: bijna 30% van de biobedrijven zijn gespecialiseerd in groenten in openlucht.

De aardappel is een groente, maar tegelijk is hij ook een bron van koolhydraten. Hij bevat diverse vitaminen en mineralen die in pasta en rijst niet voorkomen, bv. vitamines B1, B6 en C. Maar wat maakt van een aardappel nu een bioaardappel?

Vruchtbare, levende bodem

• In bio begint alles bij een vruchtbare, levende bodem. Net als biogroente worden bioaardappelen altijd in volle grond geteeld. Bio zet 100% in op de groeikracht en sterkte van de bodem.
• De bodem is van nature vruchtbaar en biolandbouw wil dat zo veel mogelijk in stand houden door zorgvuldig beheer. De bioboer werkt dus voortdurend aan de bevordering van het bodemleven.
• Dat bodemleven bestaat uit allerhande levende organismes en insecten, gaande van bacteriën en schimmels tot spinnen en regenwormen. Zij zorgen er samen voor dat het voedsel uit mest en compost door de planten kan worden opgenomen.
• Dankzij teeltrotatie wordt de vruchtbaarheid van de bodem gestimuleerd, en dat op een natuurlijke, duurzame manier. (lees verder meer over teeltrotatie)

Hoe worden bioaardappelen geteeld?

• Om goeie aardappels te telen heb je sterke aardappelrassen nodig met een natuurlijke resistentie tegen de aardappelplaag, goeie teelteigenschappen en goede bewaarkwaliteiten. Iedere variëteit heeft eigen kenmerken voor teelt, bewaring, uitzicht, smaak en koken. Robuuste biorassen zijn o.a. Alouette, Biogold, Carolus, Connect, Sarpo Mira. Wist je dat er wereldwijd zowat 5.000 aardappelrassen zijn?
• Meestal wordt de aardappel gepoot (geplant) in april en geoogst in september en oktober.
• De bioboer voedt de aardappelplant met dierlijke mest (van biologische dieren) en organische compost – zeker geen kunstmest dus, dat is niet toegelaten in bio. 
• Dankzij de teeltrotatie blijft de bodem in vorm en raakt hij niet uitgeput. Ieder jaar zet de boer een andere teelt op een akker, en dat 4 of 5 jaar lang, vaak afgewisseld met een jaar met grasklaver voor groenbemesting, bv. aardappelen –prei – wortelen – zomertarwe – kolen – grasklaver. Wie steeds hetzelfde teelt (monocultuur), ziet ook steeds hetzelfde onkruid en ook dezelfde ziektes terugkomen, daarom is rotatie erg zinvol. Aardappelen zijn bovendien extra nuttig in de teeltrotatie omdat ze een soort bodemontsmettende plant zijn.
• Onkruid wordt meestal machinaal omgewoeld en geschoffeld, soms wordt het ook afgebrand. In ieder geval maakt de teler geen gebruik van chemische herbicides.
• Schadelijke insecten en mijten pakt de boer aan met netten of hij zet andere insecten of zelfs vogels in die die lastige beestjes wel lekker vinden. Bestrijding puur natuur dus! Uiteraard zonder chemische gewasbeschermingsmiddelen.
• Na de oogst van de aardappels wordt meestal een groenbemester gezaaid, bijvoorbeeld klaver, die na enige tijd wordt ondergeploegd om de bodemstructuur te verbeteren.

Aanpak van ziektes en schimmels

• De aardappelteelt heeft helaas vaak te lijden onder de schimmelziekte Phytophtora, een lastige aardappelplaag. Dit is ook de ziekte die Ierland zwaar trof in het midden van de 19e eeuw en tot grote hongersnood leidde. De Phytophtora is een koppige schimmel, met name in warme, natte zomers. Bij gevoelige rassen kan de schimmel op enkele dagen het loof volledig laten afsterven. Daarom wordt het loof soms afgeslagen of afgebrand.
• De bioboer mag geen chemische fungiciden hiertegen gebruiken, maar probeert de schimmel te slim af te zijn door sterke aardappelrassen te kiezen met een goeie ziekteresistentie. De rassenkeuze is dus een erg belangrijk wapen in de strijd tegen de plaag. Via natuurlijke veredelingstechnieken worden bioaardappelrassen continu verfijnd op plaagresistentie in het loof en in de knol. 
• In 2023 ondertekende België een convenant voor robuuste biologische aardappelen, met als doel het aandeel robuuste rassen in de biologische aardappelketen geleidelijk te laten toenemen tot 100% tegen eind 2026, dit zowel op het veld als in de verkoop en de verwerkende sector. 
• Wat ook nog helpt om de schimmel af te remmen is de aardappelen op tijd te planten en meer ruimte tussen de planten te laten.

Meer biodiversiteit

Biodiversiteit is, kort gezegd, het aantal soorten dat voorkomt op het land, zowel planten als dieren. Wist je dat er op biologische akkers maar liefst 30% meer biodiversiteit aanwezig is? Omdat bioboeren zorgvuldig omgaan met de natuur én meer gevarieerde rassen telen. 

Waarom is die biodiversiteit belangrijk? De bloemen, akkerkruiden en grassen in de akkerranden zorgen voor beschutting en voedsel voor akkervogels en stimuleren de aanwezigheid van insecten, vlinders en bijen, die op hun beurt als natuurlijke plaagbestrijders fungeren. Deze natuurlijke ‘vijanden’ (van plagen) vinden er een gunstig microklimaat, beschutting in de winterperiode en alternatief voedsel. 

In het voorjaar, bij het opduiken van de eerste plagen, kunnen deze vijanden het gewas intrekken en zich tegoed doen aan de eerste plaaginsecten. Op die manier kan een plotse, snelle uitbraak van een plaag worden voorkomen.

• Lees meer over biodiversiteit.

Aardappelen bewaren en eten

• Voor de bewaring van bio-aardappelen mogen geen synthetische producten worden gebruikt. Ventilatie en een voldoende koude omgeving zijn meestal voldoende.
• Eet je aardappelen beter met of zonder schil? Het is vooral een kwestie van smaak, gemak en voedingswaarde. Maar in de schil zitten wel veel vezels, en die zijn goed voor je!
• Ook verwerkte bioproducten met aardappel moeten voldoen aan de Europese biowetgeving. Zo worden biologische kroketjes of puree bereid met biologische ingrediënten. Daarbij zijn alleen additieven van natuurlijke oorsprong toegelaten, die staan vermeld in een 'positieve' lijst (i.e. een duidelijke opsomming van wat toegelaten is). Bepaalde natuurlijke aroma’s mogen wel worden gebruikt, maar kleurstoffen zijn niet toegelaten. In bio worden sowieso geen stoffen of technieken gebruikt die de consument misleiden over de ware aard van de producten.

Hoe herken je biologische aardappelen?

• Je herkent biologische aardappelen aan het bekende EU-biologo en door de wettelijk beschermde term ‘biologisch’.

• Bij onverpakte bioaardappelen krijg je op de kistkaart meer info over het product, bv. van welk bedrijf het product afkomstig is.

Lees ook:

• Vier slimme tips om verser dan vers te kopen
• Waarom zijn biofruit en -groenten in de supermarkt zo vaak verpakt?
• Aardappelen van eigen bodem zijn natuurlijk op hun best tijdens in het aardappelseizoen. Bekijk de seizoenskalender.