ZoBio doet het: bioboerderij en zorgcentrum brengen samen bio op tafel

Bioboerderij Herpendalvallei in Bierbeek is een uniek samenwerkingsverband tussen vier biobedrijven. Omdat zorgcentrum Sint-Kamillus over hun veld uitkijkt, deden ze hen een voorstel, en zo kwamen er kakelverse biogroenten op het bord van de patiënten. Vanwaar het idee om samen aan de slag te gaan? 

Pal achter de grijze bedrijven van het Researchpark Haasrode golven de groene velden van bioboerderij Herpendalvallei in vol ornaat naar beneden, en dat levert een magnifiek uitzicht op. De boeren telen er groenten, graan, fruit en noten, en van de melk van de koeien die er grazen wordt kaas gemaakt. Groenteteelt en grazende koeien wisselen elkaar af op het land.

De zes van Bierbeek 

Bijzonder is dat er op de Herpendalvallei zes boeren van vier nabijgelegen biobedrijven samenwerken: Anne en Jen van CSA (*) De Witte Beek, Sofie en Greet van CSA ’t Legumenhofke, Dominique van Weigewijs en Bram van ’t Fruitratje. Ze zijn allemaal vennoten van de boerderij.

Anne staat ons te woord: “Jen en ik werkten al enkele jaren samen met Sofie en Greet en ook met Dominique, die kaas maakt. Als kleinschalige groentetelers hadden de twee CSA’s een intensief teeltschema. Eigenlijk moesten we onze akkers meer rust gunnen, want het blok waar de bodem recupereert was ertussenuit gevallen. Dus we zochten meer grond.” 

“In 2022 hoorden we dat Stad Leuven een mooi stuk grond pachtvrij ter beschikking stelde. Dat bood een nieuw perspectief. We zochten immers een betaalbare plek voor ‘grove’ teelten die meer plaats innemen, zoals pompoenen of koolsoorten. En Bram wilde graag fruitbomen planten.” Dominique droomde al lang over een gemengde boerderij: “Voor mij was het interessant om de koeien in rotatie met de groenten te kunnen laten grazen.”

Hand gereikt naar Sint-Kamillus

Toen de zes een kijkje namen op de percelen, waren ze op slag verkocht. Hun project om het gebied om te vormen tot een levendig en divers boerenlandschap paste goed in de Leuvense doelstelling van duurzame landbouw. Daarbij speelde het idee van samenwerking met zorggroep Sint-Kamillus in Bierbeek een belangrijke rol. 

Anne licht toe waarom: “De toren van Sint-Kamillus is duidelijk in zicht vanop het veld. Hoe fantastisch zou het zijn als we met hen konden samenwerken. Sint-Kamillus stond er ook voor open, en we hebben dat dan in de aanvraag opgenomen.” 

ZoBio: kakelverse groenten voor zorgbedrijven

De aanvraag werd aanvaard en zo kwamen de groenten van Herpendalvallei terecht in de keuken van Sint-Kamillus. Begin 2024 begon er een nieuwe fase met ZoBio; dit project wil een samenwerking op lange termijn realiseren tussen biobedrijven en zorginstellingen. Het brengt lokale bioproducten op het bord in de zorginstelling. 

Anne vertelt: “We zijn begonnen met pompoenen, knolselder en kolen – grove teelten die geen dagelijkse opvolging nodig hebben. Dit jaar komen er rode bieten en spitskolen bij. We zijn nu vier jaar bezig - onze eerste levering was 100 kilo, maar vorig jaar ging het om bijna vier ton groenten voor Sint-Kamillus! De bedoeling is dat ons areaal groenten jaar na jaar toeneemt.” 

Bekijk het filmpje van ZoBio over de samenwerking tussen Herpendalvallei en Sint-Kamillus: 

Sint-Kamillus: goede snijmachine 

Zorggroep Sint-Kamillus in Bierbeek biedt (crisis)opvang en behandeling aan verschillende types patiënten. Patriek Elebaut werkt al bijna tien jaar als dienstchef van de voedingsdienst namens Sodexo: “Dit is een groot centrum, er zijn twintig afdelingen. We maken alle maaltijden zelf, vijfhonderd per dag, ook voor het personeel. Herpendalvallei is één van onze leveranciers. Ze leveren rechtstreeks van het veld hiernaast aan, en daar gaat de keukenploeg mee aan de slag.” 

“In het begin van onze samenwerking was ik wat bezorgd, onder andere omdat de verwerking van verse, ongewassen groenten meer tijd in beslag nam. Maar ik wilde het zeker een kans geven. Toen de snijmachine stuk ging, heeft Sint-Kamillus geïnvesteerd in een veel beter model. Want die machine is nu veel belangrijker dan vroeger! De omkadering van het ZoBio-project bracht ook rust en stabiliteit."

“Soms gebeuren er onverwachte dingen,” vertelt Patriek. “We hadden bij Herpendalvallei pompoen besteld, maar de oogst was vorig jaar enorm. We hebben 140 kg nodig voor stamppot of 50 kg voor soep. Maar 15 grote kisten vol - dat kun je niet weggooien. Dus de verwerking daarvan was een flinke uitdaging.”

Patriek Elebaut: "Wat mij betreft zou elke instelling zijn eigen boer moeten hebben!”

Liever lokaal 

Heeft Patriek er een idee van hoeveel procent van de maaltijden nu biologisch is? “Ik denk dat we gestart zijn met 1 à 2 procent, en dat we nu tussen 5 en 10 procent zitten. We krijgen vooral witte en rode kool, savooiekool, pompoen. Ik zou ook graag de kaas van Dominique willen serveren, erg lekker.” 

De samenwerking evalueert hij positief: “Het ultra-lokale aspect en de samenwerkingen met de boeren van Herpendalvallei vind ik wel bijzonder. Het ZoBio-project bewijst dat zorginstellingen perfect kunnen samenwerken met lokale boeren. Wat mij betreft zou elke instelling zijn eigen boer moeten hebben!” 

Bio geeft boost

Intussen werd het eerste ZoBio-project afgerond. Ook Anne en haar collega Jen zijn erg tevreden: “ZoBio heeft ons een enorme boost gegeven, dat is erg fijn. Gelukkig lopen de contacten nog verder via het netwerk. Onze boodschap aan andere boeren? Durf de stap naar grootkeukens te zetten - er is vaak meer mogelijk dan je op het eerste gezicht denkt."

Bekijk hier de video’s van de vier andere projecten van ZoBio 1.0. 

ZoBio toont aan dat er nog veel ruimte is voor de samenwerking tussen biobedrijf en zorginstelling. Daarom ging in februari jl. ZoBio 2.0 van start, met vijf nieuwe samenwerkingsverbanden. 

o § o § o

(*) CSA-boerderij = Community Supported Agriculture of landbouw gesteund door de gemeenschap; met een oogstaandeel kan je zelf groenten en fruit oogsten of pakketten ophalen.