Bioboer Mark Van Hove pioniert met biologische gember en kurkuma

Al voor de tweede keer kaapt Mark Van Hove een nominatie weg voor de BioVLAM, ditmaal voor de teelt van biologische gember en kurkuma. Deze exotische planten doen het goed in Vlaamse bodem en maken de bioretail minder afhankelijk van import en duur transport.  

De BioVLAM is de jaarlijkse prijs van VLAM voor innovatie in de biologische sector. Mark Van Hove is vereerd met zijn tweede nominatie maar ook verbaasd: “Waarom ik? Er zijn er zoveel anderen die bezig zijn met innovatie!” De bescheidenheid siert hem, want hij is een man met veel ambitie en passie voor bio. Hij was in 2021 genomineerd voor de BioVLAM met zijn eigengemaakte bataatplantmachine.  

Van Hove is een ware pionier met de teelt van biologische gember en kurkuma, beiden normaal gezien importproducten uit exotische landen: "Door ze lokaal te telen is hun ecologische voetafdruk flink kleiner en omdat ze zoveel verser zijn gaat er niets van hun smaak verloren".

Tropisch

Met biologische gember en kurkuma (ook bekend als geelwortel, koenjit of turmeric) is Van Hove al een tijdje bezig, maar hij blijft een van de weinige bioboeren die dit telen. Hij heeft zo’n zeven bedden gember en één met kurkuma. De teelt gebeurt in tunnels zonder verwarming.  

Hoewel deze kruiden eerder bekend zijn in poedervorm, komt hun volle smaak pas tot zijn recht als je de wortels vers in een gerecht of een drank gebruikt. “Het zijn echt smaakbommetjes!” glundert Mark. Zelf gebruikt hij dagelijks gember en kurkuma. Als herborist kent hij de goede eigenschappen van deze knollen: “Ik gebruik ze allebei in m’n eten, of ik rasp het om ergens bij te doen, bijvoorbeeld in thee. Heerlijk en gezond!”

Zowel gember als kurkuma worden meestal geïmporteerd uit de tropen: gember uit Peru, Vietnam en China, en kurkuma uit China en Indonesië. Hun transport naar Europa zorgt voor een behoorlijke ecologische footprint en de kwaliteit is eerder matig, vindt de bioboer, die intussen heel wat expertise in huis heeft.

Hoe start je met een nieuwe teelt?  

Hoe kwam Mark op het idee om deze tropische planten te gaan telen? En waar haalt hij zijn kennis? “De vraag kwam concreet van mijn oudste dochter Marijke en haar man Lieven, CEO van cateringbedrijf Foodmaker - al mijn bioteelten teel ik voor hen. Dus dan begin ik te lezen over de teelt, zoek info uit de landen van oorsprong, en kijk of het haalbaar is, zowel qua volume als qua verkoopprijs." 

"Ik ging ook luisteren bij het Proefcentrum voor de Groenteteelt (PCG), waar ik in een groep ‘gemberteelt’ zit, daar wisselen we ervaringen uit. De vraag naar Vlaamse biogember blijkt vele malen groter te zijn dan het aanbod, dus dat maakt het voor mij de moeite om eraan te beginnen”.

Beide planten vermeerderen hun wortels en hebben lange wuivende bladeren bovengronds. “Ja, de twee teelten lijken wel op elkaar: ze hebben dezelfde bodem nodig, dezelfde voeding, dezelfde luchtvochtigheid en idem hoeveelheden water.” 

De gember en de kurkuma teelt hij voornamelijk in onverwarmde tunnels, maar als experiment heeft hij nu ook een eerste gemberbed in open lucht. Niet evident, want de gemberplant houdt van schaduw en hoge luchtvochtigheid, en dat is niet makkelijk om in open lucht te controleren. Er liggen nu doeken over de planten, en dat lijkt samen met een klaverondergroei een goede combinatie. De gemberstengels buiten blijken steviger dan die in de tunnels, omdat ze tegen weer en wind moeten opboksen.  

Op zoek naar plantgoed  

Waar vind je echter geschikt plantgoed voor deze tropische planten? Dat was geen makkelijke opdracht. Via een collega kwam Mark op het spoor van gemberplanten in Italië: “Daar telen ze een heel kwalitatieve gembersoort, veel straffer dan de Chinese gember. Ze zijn wat dunner dan de Chinese, hebben een flinterdunne, roze schil en zijn scherper van smaak!”.

“Door een goede selectie van de rizomen – de wortelstokken – en door uitwisseling van teeltgegevens met het PCG, waren wij de eersten in België die deze teelten succesvol konden afronden,” zegt hij met trots. Rizomen, daar draait alles om. Een rizoom of wortelstok is een soort wortelstengel die horizontaal onder de grond uitgroeit. Aan het einde groeit de stengel vaak weer omhoog: op die plaats ontstaat een nieuwe plant.  

“Ik zet de wortelstokken eerst op een warme plek met een goede luchtvochtigheid. Zodra er scheuten beginnen aan te groeien, plant ik ze over naar het veld. Niet alle scheuten groeien uit, daar moet je wel rekening mee houden, het succes blijft wisselend”.  

En wat doet hij tegen plagen en plantenziektes? “Ik gebruik bewust geen enkel gewasbeschermingsmiddel, al vijf jaar niet. Wel heb ik talloze planten op mijn veld staan die op allerlei manieren meehelpen om andere planten te beschermen en om ziektes te voorkomen – ik heb een apotheek van 400m lang!”, zegt hij met glinsterende ogen.  

Pionierswerk

Bioboer Mark blijft verder (onder)zoeken om zijn teelten te verbeteren: “Vooral de invloed van de soort en hoeveelheid bemesting op het smaakpalet wil ik nog uitvlooien. Ook zoeken we naar de meest optimale bewaarmethoden, want ik kan ze nu maar twee à drie maanden bewaren.  

Zowel de gember als de kurkuma worden één keer per jaar geoogst in november. Maar hij heeft alweer een nieuw plan: een deel van de gemberplanten wil hij bij wijze van proef laten overwinteren door het loof af te snijden en ze af te dekken met warmtedoeken. Als ze de winter doorkomen, beginnen ze sneller te groeien en kan hij mogelijk sneller oogsten.  

Een ander plan is om de Chinese gembervariëteit te proberen kruisen met de Italiaanse soort. Deze kruisbestuiving zal hij handmatig uitvoeren. Het doel: grotere gember met een sterke smaak en dunnere schil. “Al die kennis krijg je met vallen en opstaan, er kruipt heel veel tijd in. Alles moeten we zelf uitzoeken, maar ik leer bij door schade en schande!”  

Duurzaam gaat langer mee

Het stopt voor deze bioboer niet bij het oogsten van de knollen: hij wil graag iets nuttigs doen met de lange bladeren van de wortelplanten: “In plaats van die bladeren op de composthoop te gooien, willen we de kringloop helemaal proberen te sluiten. Aan de UGent zijn ze de kurkumabladeren aan het analyseren om te kijken of er hoogwaardig veevoer van kan gemaakt worden. Zelf hebben we al thee gemaakt van het gemberblad – lekker! We hebben ideeën genoeg. Dus daar zit ook nog toekomst in”.