Het Land van Melk en Honing: van gezonde melkkoe naar rauwmelkse biokaas

Bij Het Land van Melk en Honing in Diksmuide houden Johan en Isabel Boussemaere-Delanote biologische melkkoeien met veel aandacht voor de kwaliteit van de weides. Van de melk maken ze zelf lekkere rauwmelkse kaas en yoghurt, en dat leverde hen een nominatie op voor de BioVLAM 2025.

De 130 Holstein melkkoeien staan rustig in de wei te wachten tot Johan en Isabel Boussemaere-Delanote de hekken opendoen om naar de stal te gaan. Twee keer per dag komen de melkkoeien naar binnen om te worden gemolken. De koeien lopen rustig achter elkaar aan, ze weten precies waar naartoe.

Het bijzondere aan melkveebedrijf Het Land van Melk en Honing is dat het koppel niet alleen veel aandacht besteedt aan de kwaliteit van de weides en de bodem, maar ook zelf rauwmelkse kaas van de melk maakt. De combinatie van melkvee en kaas op één bedrijf komt relatief weinig voor. 

Door hun passie voor het kaas maken en hun zelfvoorzienende aanpak tonen Johan en Isabel hoe biologische landbouw niet alleen ecologisch, maar ook economisch toekomstbestendig kan zijn. En dat was goed voor een nominatie voor de BioVLAM 2025. 

Rauwmelkse kaas 

“Wist je dat kaas eigenlijk de oudste manier is om melk te bewaren?”. Johan Boussemaere toont de koelruimte waar verschillende soorten kazen liggen te rijpen. “Het kaas maken begint vroeg op de dag: als de koeien om zes uur ‘s morgens worden gemolken, gaan we meteen met die verse, rauwe melk aan de slag. De melk wordt dus niet gepasteuriseerd.” 

Het voordeel van deze werkwijze is dat het microbioom van de melk intact blijft. Het microbioom omvat alle micro-organismen die van nature samenleven met een plant of dier (ook onze darmflora is zo’n microbioom). “Het microbioom zit in de wei, in de dieren, in de melk en dus ook in de kaas. Dat zorgt voor een hele lekkere smaak van de kaas!”, vertelt Boussemaere. 

Johan en Isabel maken zo'n zes verschillende soorten kaas: een type Gouda (jong, belegen en oud), kaas met fenegriek of tuinkruiden, en kruidenkaasjes met brandnetel, ui en selder. Het kaasmaken gebeurt voorlopig nog op kleine schaal, maar ze willen deze tak wel graag verder uitbreiden. De kaas en ook yoghurt worden ter plekke verkocht in het boerderijwinkeltje. 

De rauwmelkse kaas van Het Land van Melk en Honing - "smeuïg en bomvol smaak", aldus de website - viel al in de prijzen: “Onze kaas kreeg twee gouden medailles op de Belgian Cheese Awards. Da’s niet omdat ik zo'n goede kaasmaker ben! Maar wat de koeien eten, dat maakt de kaas!”, lacht Johan. 

Teeltrotatie als sleutel

Op Het Land van Melk en Honing krijgen de melkkoeien heel wat ruimte: ze grazen op grote weilanden rond de boerderij. Samen met de akkerbouw is er 110 hectare beschikbaar, waarvan 12 hectare van Natuur en Bos. 

De bodemgezondheid is daarbij van groot belang, want die beïnvloedt rechtstreeks de dierengezondheid. De filosofie van Johan en Isabel Boussemaere-Delanote is om met zo weinig mogelijk input het leven boven en onder de grond te laten floreren. 

Johan ziet het zo: “Herkauwers kunnen iets wat wij niet kunnen, en dat is gras verteren. Maar je moet wel altijd vers gras én voeder voorzien. Daarom doen we aan teeltrotatie op de percelen: eerst drie of vier jaar gras, klaver en kruiden - chicorei, smalle weegbree, karwei, … - en vervolgens een jaar akkerbouw.” 

“Klavers binden de stikstof, de grassen benutten die stikstof, de kruiden gaan diep de grond in en halen sporenelementen naar boven. Zo maken we onze gronden klimaat-robuuster én vergroten we de biodiversiteit in het landschap.”

Hij vervolgt: “De jaren dat we de grond niet bewerken, komt daar massaal veel bodemleven in, bijvoorbeeld wormen die de bodem helemaal doorboren en los maken. Voeg daarbij de natuurlijke bemesting door de koeien, en de bodem is perfect voor het telen van voeder. Ieder jaar telen we zelf graan, veldbonen of voederbieten voor de koeien.” 

Isabel voegt toe: “Op die manier weet je ook beter wat je koeien eten! We streven naar zelfvoorzienendheid: we willen alles zo veel mogelijk zelf in de hand hebben en zo weinig mogelijk voeder elders aankopen.”

Ook de koeien roteren

Om alle koeien zo vers mogelijk gras te geven, doen ze op Het Land van Melk en Honing aan roterend begrazen. Wat is dat juist? “De weides waar de koeien op kunnen grazen, ongeveer dertig hectare, zijn opgedeeld in 22 perceeltjes. De koeien staan elke dag op een ander perceel, ze grazen dat op een dag af!” 

Ieder perceel is dus één dag bezet en drie weken leeg. Zo krijgt de bodem tijd om te rusten en weer energie op te doen. 

Focus op duurzaamheid 

Duurzaamheid op hun boerderij is een belangrijk speerpunt voor Johan en Isabel. Johan Boussemaer legt uit: “We zorgen voor een gezonde bodem, een rijk microbioom en een natuurlijke veehouderij die de biodiversiteit versterkt. Het grote werk laten we aan de dieren over: de koeien grazen en brengen mest op de weides; de wormen doorboren de grond; de bijen maken honing; de uilen vangen de muizen. Het systeem houdt zichzelf in stand. Dat systeem van bio, dat is zo prachtig! En het werkt!”. 

“Nog een voorbeeld: we telen zelf veldbonen als voeder. Die laten we toasten. Zo kan je de eiwitten van de bonen opwaarderen, en hoef je bijna geen geïmporteerde soja te kopen! En daarmee verklein je je voetafdruk. Deze bonen laten ook veel stikstof in de grond na voor de volgteelt.”

Omschakelen in je hoofd 

Hoe zijn Johan en Isabel eigenlijk in bio beland? Het boeren zat bij beide in de familie, vertelt Johan: “We hebben allebei de gangbare boerderijen van onze ouders overgenomen. In 2016 zijn we gestart met bio – en dat is een immense omschakeling. Eigenlijk moet je alles wat je geleerd hebt weer afleren. Maar we wilden het absoluut proberen.”

“Je moet in eerste instantie je grond omschakelen, maar je moet vooral in je hoofd omschakelen. Eigenlijk streven we met bio een ander doel na. Niet de productie, wel de grond is onze focus, want daar komen alle goeie producten uit voort. Dat is goed voor de dieren én goed voor de mens!”

De toekomst

Welke toekomstplannen liggen er op tafel voor Het Land van Melk en Honing? Johan neemt het woord: “We houden echt van het kaas maken en we willen dan ook graag de kaasmakerij verder uitbreiden. We hopen ook dat een van onze drie dochters zou starten op de boerderij. Er is in ieder geval ruimte voor hen!” 

* * *

De bekendmaking van de laureaat van de BioVLAM 2025 vindt plaats eind september 2025.