Zin in iets nieuws? Bijt ’s in een Natyra, een PiqaBoo of een QTee!

Appelen en peren doen het goed in onze bodem. Heb je al gehoord van de Natyra-appel, of de PiqaBoo-peer? Biologische fruitteler Gerard Kenens teelt dit robuuste fruit in zijn plantage. “Wij zijn de eerste die PiqaBoo en QTee biologisch telen!”

In het bloed

Biologisch fruit telen zit Gerard Kenens (27) in het bloed. Hij is al de vierde generatie in biologisch fruitteeltbedrijf VerKen Bio DeliVers bij Halen (Limburg). Al van jongs af aan zat hij tussen de fruitbomen: “Na school ging ik vroeger altijd zo rap mogelijk het veld in. Ook in vakanties heb ik altijd geholpen, dat deed ik het liefste! Ik heb eerst elektromechanica gestudeerd, maar daarna koos ik voor de agrobiotechnologie." 

"Intussen ben ik al het derde jaar mee eigenaar van het bedrijf, samen met mijn oom Yvan Verhemeldonck en zijn vrouw Marilyne Polleunis. Het bedrijf is zijn levenswerk. Al mag hij bijna op pensioen gaan, het boerenleven is zijn passie en hij stopt nog niet.”

In 2010 besloot Verhemeldonck om het bedrijf om te schakelen naar biologische fruitteelt. Hij voelde zich niet thuis in de gangbare manier van werken: vooral op het vlak van gewasbescherming vond hij de biologische werkwijze veel milieuvriendelijker. 

30 voetbalvelden vol smaak

Intussen beschikt VerKen Bio DeliVers over een flinke plantage van 21 hectare - of 30 voetbalvelden - waar zes rassen biologische appels en peren op geteeld worden: de appelen zijn Jonagold, Natyra en Santana (9 ha), en de peren heten Conference, QTee en PiqaBoo (12 ha) -- mogelijk klinken sommige namen wat minder bekend.  

Waarom werd er gekozen voor deze teelten? Kenens wijst er al meteen op dat er iets gaat veranderen bij de appelteelt: “Jonagold is natuurlijk een overbekende appel, maar we gaan deze soort afbouwen. De markt is verzadigd, en dan moet je als bedrijf durven veranderen. De Jonagold heeft veel last van schurft, en er bestaan geen resistente Jonagold-rassen. Daarom gaan we nu starten met een nieuw schurftresistent appelras, dat heet voorlopig ‘T133’ – dat is zelfs dubbel schurftresistent.” 

De Natyra-appel is een recente nieuwkomer op de markt, maar blinkt uit in zijn kwaliteiten. Kenens legt uit: “Natyra-appels zijn krokant en heerlijk van smaak, én houden zich goed in bewaring. Ze zijn echter niet zo makkelijk te telen, ze vragen wat meer arbeid, maar we krijgen er een mooie prijs voor. Bijzonder aan de Natyra-appel is dat hij als enige ras het einde van het seizoen haalt zonder enig smaakverlies.”

Resistente perenrassen

Ook de PiqaBoo ('pikaboe') en de QTee (zoals het Engelse ‘cutie’) zijn nieuwe perensoorten. Gerard Kenens heeft ze gevonden via fruithandel Wouters: “De familie Wouters is steeds op zoek naar nieuwe, resistente rassen. Ze zijn licentiehouder van deze nieuwe fruitsoorten. Beide perenrassen zijn gekruiste soorten: de PiqaBoo komt uit Nieuw-Zeeland, de QTee uit Noorwegen. Wij zijn de eerste die deze peren nu biologisch telen.” 

Bijzonder aan de PiqaBoo is dat hij mooi rood is en lang knapperig blijft. Kenens voegt toe: "Deze peer verandert nauwelijks als je hem in de warmte legt, hij bewaart zijn hardheid. Maar tegelijk is hij sappig, met een zeer uitgesproken smaak. Genetisch is het een peer, maar als je hem blind proeft, lijkt het bijna een watermeloen!”

De QTee-peer is ook een stevige peer met een mooie rode blos en een fris-zoete smaak. Je kunt hem zowel hard als wat zachter eten. "De QTee is vrij makkelijk te telen en gedijt goed als alternatief voor de Conference," klinkt het. "We moeten wel de boomgroei goed beheersen: als ze te hard groeien, produceren ze te weinig bloemknoppen.” Zo vraagt iedere soort een andere aanpak.

Gerard Kenens: "Wij zijn de eerste die deze peren nu biologisch telen. PiqaBoo en QTee zijn gelukkig schurftresistent!"

Bijzonder aan beide perensoorten is dat ze zeer resistent zijn tegen ziektes. “Elk ras is gevoelig voor iets anders. Schurft is een grote boosdoener. We zetten in bio sowieso veel in op schurftresistente rassen, zo hebben we minder gewasbescherming nodig. Ook Natyra was schurftresistent, maar dat is nu al doorbroken: die is niet meer resistent, maar de kans op schurft is klein.”

Wegblazen

Frappant is dat Gerard Kenens goed in de gaten moet houden of de fruitbomen te veel of te weinig fruit produceren: “Maximaal mogen er bij Natyra negentig appels op een boom hangen. Vijf appels te veel, en het kan zijn dat je het jaar erna geen appels hebt. Dat noemen we de beurtjaargevoeligheid." 

"Als er minder bloemetjes zijn, is er minder bevruchting mogelijk. Dus we gaan de bloesem wegdunnen of bloemetjes afplukken -- handwerk! Soms doen we het met de bladblazer, die blaast dan een stukje van de bloesem weg, zo hebben we heel vroeg al een vruchtdunning.” 

Regeneratief

Sinds enkele jaren zet het fruitteeltbedrijf in op een regeneratieve aanpak om de biologische teelt beter te ondersteunen. Wat betekent dit? Kenens legt uit: “Regeneratief slaat op de bodem weer levend maken en de biodiversiteit verhogen. Daarom zaaien we bloemen-, klaver- en grasmengsels in tussen de fruitbomen, zodat je een heel divers veld krijgt." 

"Met name bij de PiqaBoo passen we dit toe. Deze plantenmengsels zorgen voor een beter microbieel leven in je bodem, en een betere waterhuishouding. Bij heel nat weer sijpelt het water beter door naar diepere lagen. En als het droog is, wordt het water meer vastgehouden. Zo kunnen de bomen langer een droogteperiode overbruggen.” 

Klaver is ook goed voor de stikstofopslag: ze krijgen stikstofwortelknolletjes op hun wortels. Samen met de Rhizobium-bacteriën, die in deze knolletjes leven, haalt klaver zo stikstof uit de lucht en slaat het op in de witte bolletjes. Die geven de stikstof af aan de bodem, zodat de bomen zich hiermee kunnen voeden." 

Bloemen en bijtjes

Bloemen vormen ook een belangrijk onderdeel van een succesvolle fruitteelt. “In het midden van onze rijpaden hebben we al een paar jaar bloemen ingezaaid. Dankzij onze speciale maaier wordt het gras gemaaid maar blijven de bloemen in het midden staan. Ze trekken nuttige insecten aan, zoals sluipwespen. Die leggen hun eitjes in de fruitbomen en hun larfjes eten de ‘vijandige’ larfjes op, bijvoorbeeld van de perenbladvlo of de bloedluis. En zo proberen we plagen te bestrijden.” 

“We hebben ook 35 bijenkasten op de plantage staan. Want bijen spelen natuurlijk een cruciale rol voor de bestuiving van fruit. Die bijenkasten worden beheerd door imkers. Gelukkig blijven de bijen op het terrein, er valt genoeg nectar te vinden op alle bloemen van de fruitbomen!”

Geen oogst zonder netten

Typisch voor fruitteelt is dat je vaak beschermende netten ziet hangen. VerKen heeft overal geïnvesteerd in mobiele hagelnetten boven de bomen op stevige betonpalen - want hagel kan in het voorjaar de bloesems kapot maken. Deze netten helpen ook tegen zonnebrand. 

Waar er buurpercelen zijn, hangen er groene antidriftnetten aan de zijkant om de drift (op de wind) van gangbare, veelal chemische gewasbescherming zoveel mogelijk tegen te houden.

Hoe staat de oogst van dit redelijk natte jaar ervoor? “Het is inderdaad niet meteen een topjaar. Maar je hebt altijd goede jaren en slechte jaren. De goede jaren moeten de slechte proberen te compenseren.” 

Lekkerst

Gerard Kenens vindt de impact van zijn biologische fruitteelt belangrijk: “Het gaat me om de manier van werken in bio, die is enorm milieubewust. En je zorgt ervoor dat je consumenten een gezond en lekker fruitproduct krijgen!”

Welk fruit vindt hij zelf het lekkerste om te eten? “Elke vrucht die we telen eigenlijk. Als ik moet kiezen, dan de PiqaBoo, die heeft een hele andere smaak en dat is toch wel bijzonder. Maar die T131 die we gaan planten is ook een hele lekkere. Natyra is ook heerlijk, en de QTee ook. Wat je teelt moet je zelf ook lekker vinden! Anders moet je je er niet aan wagen.”

Meer weten?

Lees meer over de Natyra-appel: Hoe teel je lekkere én robuuste bioappels? Op onderzoek met Jef Vercammen.