Bij Hierford gaat bioveeteelt hand in hand met natuurbeheer

Bioveeteler Johan Christiaens van Hierford sloeg de handen in elkaar met partners als Natuurpunt en Agentschap Natuur en Bos om zijn Hereford-runderen én de natuur een boost te geven. Met zijn innovatieve en duurzame project werd hij de laureaat van de BioVLAM 2023. 

"We doen alles met aandacht voor de natuur, het milieu en het dierenwelzijn," zegt Johan Christiaens van bioboerderij Hierford (op de foto bij zijn geliefde stier). 

Bij biologische veeboeren mag, nee, moét het vee naar de weide vanaf de lente zodra het veld droog genoeg is. Johan beschikt gelukkig over voldoende weides waar zijn koeien kunnen grazen. Hij houdt ongeveer 90 runderen op zo'n 55 hectare, dus de dieren kunnen naar hartenlust grazen. 

Circa 40 hectare daarvan is ecologisch beheerd grasland in samenwerking met andere partners, en dat is een bijzonder interessante ontwikkeling in de bioveeteelt. Het leverde hem de BioVLAM 2023 op, de prijs voor de bio-ondernemer die gepassioneerd is door innovatie en duurzaamheid, uitgereikt door VLAM.

Kiezen voor bio

Johan Christiaens volgde in de voetsporen van zijn ouders die ook veehouders waren. Hij koos echter resoluut voor de biologische veehouderij omdat hij moeite had met de klassieke werkwijze. “Ik wilde liefst het hele proces, van kweek tot vermarkting, in eigen handen houden. En in bio kan dat, in combinatie met de korte keten.” De omschakeling naar bio en de uitbouw van een biologische veestapel vroegen geduld, maar intussen heeft hij een mooi klantenbestand opgebouwd.  

Eén keer per maand verkoopt hij het rundvlees via zijn online webshop. Johan vertelt: “De korte keten staat bij ons centraal. We houden alle stappen in eigen beheer, zodat het rundvlees een zo kort mogelijk traject aflegt tot bij de consument. Ik breng de dieren met mijn veewagen naar een gecertificeerd slachthuis vlakbij, en het vlees wordt ook in de buurt versneden en verpakt. Vlak voor de verkoop wordt het gekoeld geleverd.”  

“In september 2022 zijn we met de verkoop gestart, en dat loopt goed. Er zijn klanten die fan zijn van de pure vleeskwaliteit, of van de biologische aanpak, en anderen zien gewoon graag de dieren vrij rondlopen en grazen. Mijn ideale klant komt voor de combinatie van alle drie!”, lacht de veehouder.

Johan Christiaens: "Ik streef ernaar dat de dieren zoveel mogelijk hun natuurlijke gedrag kunnen uiten." 

Biovee in de natuur integreren  

Wat was nu juist de innovatie van Hierford? “Het is mijn ambitie om minder maar wel kwaliteitsvol en duurzaam vlees te produceren met het oog op een toekomstgerichte veeteelt,” verklaart Christiaens. “We mikken niet louter op opbrengsten, maar op het verhogen van de natuurwaarden. Dat is duurzame landbouw. Dierenwelzijn is hierbij uiteraard erg belangrijk. Ik streef ernaar dat de dieren zoveel mogelijk hun natuurlijke gedrag kunnen uiten”.

En hoe doe je dat? “Wij willen de terreinen waar de koeien grazen zo veel mogelijk in de natuur integreren. In eerste instantie zijn we begonnen om de landschappelijke en ecologische waarde van onze eigen weides te verhogen. Dat doen we door houtkanten (hagen die uitgroeien) en bomen aan te planten, en door kruidenmengsels in de wei te zaaien. Daardoor wordt de vegetatie weer rijker.”  

“In de houtkanten schuilen allerlei dieren, ze maken er nesten of zoeken naar voedsel. Daarnaast houden houtkanten water vast en helpen ze verdroging tegen te gaan. Ze groeien sneller dan bomen omdat ze door hun structuur veel licht opvangen. Daarbij leggen ze koolstof vast in de bodem. Zo spelen ze ook een rol om de gevolgen van de klimaatverandering op te vangen.”

Weidepartners

Daarnaast werkt Hierford samen met natuurbeheerders en private partners die de natuur- en landschappelijke waarde van hun grond willen verhogen. Het bedrijf heeft de handen in elkaar geslagen met Natuurpunt en het Agentschap Natuur en Bos en de runderen grazen nu grotendeels in natuurgebieden of op grond die zij beheren.

Deze samenwerking heeft alleen maar voordelen. Christiaens: “Terwijl er vroeger vaak gemaaid werd, houden mijn dieren de vegetatie prima onder controle. Deze terreinen mogen niet bewerkt of bemest worden, dus ze zijn sowieso niet geschikt voor teelten. Begrazing is dan ideaal en ecologisch bijzonder interessant: het leidt tot een ruigere vegetatie en een grotere diversiteit”. 

Het zijn allemaal win-win projecten: de dieren kunnen lekker vers gras, kruiden en blaadjes eten, en de partners zijn gelukkig want hun terreinen worden goed beheerd.

Maar de ambitie van Christiaens reikt nog verder: "Het is mijn ambitie om het volledige bedrijf zo goed mogelijk te integreren in het landschap, in de natuur. Zodat het bedrijf echt deel uitmaakt van de natuur en een onderdeel is van het landschap." Mooie plannen!   

Leven als een Hereford

Maar wat is nu precies een Hereford-rund (Engelse uitspraak: ‘herr-if-ərd’)? Je herkent het dier aan de bruin-rode vacht, witte kop en witte poten. Waarom koos Christiaens deze runderen, die uit het zuidwesten van Engeland komen? 

“Uiteraard zochten we een ras met een goeie vleeskwaliteit, maar dat is zeker niet het belangrijkste. Vooral het zachte karakter van de dieren vonden we belangrijk. Om de dieren te kunnen inzetten voor een ecologische begrazing is het een groot voordeel dat ze rustig zijn". 

"Het is ook een sterk ras, en ze hebben zo goed als geen gezondheidsproblemen. Ze zijn ook heel zelfredzaam. Slechts uitzonderlijk moet ik tussenkomen bij de geboorte van een kalfje. Door hun vitaliteit en lichte bouw gaan de kalfjes al kort na de geboorte drinken bij de koe en dat doen ze voor een periode van minimaal 6 maanden”. 

Op het ritme van de natuur

Alles verloopt trager op biobedrijf Hierford. De runderen eten enkel gras, ze krijgen geen extra krachtvoer of mais. Daardoor groeien ze langzamer en is de vleeskwaliteit ook beter. De ossen lopen rustig bij de rest van de kudde en worden pas na 3,5 à 4 jaar geslacht. Ook de koeien krijgen tijd om te groeien, en de kalfjes worden niet geslacht. Ook dat is dierenwelzijn.

“Een dier moet goed geleefd hebben om vlees van goede kwaliteit te leveren. Het vlees is dan gemarmerd, met vet dooraderd. En dat vet geeft het vlees zijn specifieke smaak, dat is vlees met karakter”, aldus Johan.  

100% lokaal voeder

De Herefords grazen buiten van zodra het weer en de weides het toelaten. Alleen van het late najaar tot na de natste wintermaanden zijn de runderen in de ruime stallen op stro, waar ze heel wat bewegingsvrijheid hebben.  

In de winter krijgen ze hooi aangevuld met een mengsel van luzerne, gras, klaver en kruiden – alles wordt op het eigen bedrijf geteeld. Daarmee doet Hierford meer dan de norm die voor bio wordt opgelegd (i.e. 60% eigen teelt).  

De strorijke stalmest die in de winter in de stallen wordt geproduceerd gaat in het najaar deels naar de bemesting van de eigen weilanden, en deels als waardevolle bodemverbeteraar naar collega-biobedrijven voor groententeelt. En dat maakt de kringloop weer mooi rond!

Jaarrond buiten?

Zijn er plannen voor de toekomst? Johan Christiaens droomt ervan om een groep dieren het hele jaar buiten te laten grazen: “Graag wil ik op bepaalde, geschikte terreinen een aantal dieren het jaar rond buiten laten grazen. Uiteraard moet het terrein voldoende droog zijn en door bomen en houtkanten voldoende beschutting bieden. Dit leunt het meeste aan bij het natuurlijke gedrag van de dieren, en is weer een stap voorwaarts op het gebied van dierenwelzijn!”. 

Meer weten?

• BioVLAM 2023 voor Hierford bewijst dat veeteelt en duurzaamheid hand in hand kunnen gaan
• Welke vijf bedrijven maken kans op de BioVLAM 2023?