Het Polderveld teelt verse biogroenten voor patiënten van AZ Zeno

Al negen jaar levert CSA-boerderij Het Polderveld in Westkapelle verse biogroenten aan ziekenhuis AZ Zeno in Knokke-Heist. Lieven Devreese van Het Polderveld werd genomineerd voor de BioVLAM 2025 voor deze unieke samenwerking.

Bioboerderij Het Polderveld in Westkapelle doet al tien jaar aan CSA-landbouw – dat is Community Supported Agriculture, oftewel gemeenschapslandbouw: in ruil voor een jaarbijdrage kunnen er zo'n 150 huishoudens zelf hun groenten komen oogsten. Dit systeem geeft consumenten toegang tot verse, lokale bioproducten én biedt boeren meer zekerheid qua inkomen. 

Bijzonder is echter dat Het Polderveld in 2017 een samenwerking startte met het nabijgelegen ziekenhuis AZ Zeno: daar belanden de biologische groenten sindsdien rechtstreeks van het veld op het bord van de patiënten. Voor dit inspirerende en innovatieve project kreeg Lieven Devreese (37), bedrijfsleider van CSA Het Polderveld, een nominatie voor de BioVLAM 2025. 

Unieke samenwerking 

Concreet heeft Het Polderveld ongeveer één hectare beschikbaar voor groenteteelten voor AZ Zeno. De geoogste groenten worden meteen in bakken gelegd, en die worden in de zomer iedere dag naar de keuken van het ziekenhuis gebracht. 

Lieven Devreese licht toe: “In het begin kregen we carte blanche voor wat en hoeveel we teelden, maar dat is intussen bijgesteld: onze teeltplanning is nu scherp afgestemd op de noden van het ziekenhuis. We houden enerzijds rekening met de eigenheid van de bodem en onze teeltrotatie, en anderzijds met de noden en feedback van de keuken. Zo leveren we nu minder koolrabi dan vroeger, want dat moeten ze schillen en dat is voor hen niet haalbaar in grote hoeveelheden. We hebben nu wel een nieuwe tunnelserre om paprika en aubergine te telen, daar was vraag naar.”

Hoe wordt de samenwerking geregeld? “Ook voor het ziekenhuis werken we op de CSA-manier: op basis van de teeltplanning maken we een transparante kostenraming voor het hele jaar. Daar zit ook een eerlijk inkomen voor onze arbeid in vervat; AZ Zeno is goed voor ongeveer 40% van onze inkomsten.”

Van bio word je beter 

Hoe kwam de samenwerking met AZ Zeno juist tot stand? Devreese vertelt: “In ons eerste jaar hadden we veel te veel courgetten, en toen zijn we op zoek gegaan naar klanten. We hebben het ziekenhuis gebeld, en cateringmanager Pieter De Smet kwam langs om kennis te maken. Hij was blij met de courgetten, want zij waren net op zoek naar lokale voeding! Zo zijn we aan de praat geraakt en is het idee ontstaan.” Hij voegt toe: “De keuze voor lokale biovoeding zit nu echt verankerd in de algemene visie van AZ Zeno.”

Pieter De Smet van AZ Zeno vertelde eerder op deze website dat het ziekenhuis gezonde biovoeding die recht van het veld komt ontzettend belangrijk vindt voor zieke mensen: “Wij geloven dat gezonde, verse voeding kan bijdragen tot het herstel van de patiënten.” 

AZ Zeno bereidt het eten voor de patiënten ter plekke, en gebruikt daarbij ongeveer 35% biologische ingrediënten. Door rechtstreeks te werken met producten van het veld wordt de keuken van het ziekenhuis uitgedaagd om seizoensgebonden te koken en om creatief aan de slag te gaan met een divers teeltaanbod.

De samenwerking gaat inmiddels nog een stap verder: op maandelijkse basis komen patiënten van de psychiatrische afdeling van AZ Zeno twee uur meehelpen op Het Polderveld. Voor de patiënten is het een fijne beleving om buiten nuttig bezig te zijn en met veel extra handen kan er flink wat werk worden verzet.

ZoBio

De nominatie voor de BioVLAM is echt een opsteker voor Lieven Devreese: “We zijn trots dat de kijk op voeding van AZ Zeno en hoe wij daaraan bijdragen een bron van inspiratie kan zijn voor andere bedrijven. Een erkenning van het Polderveld is dan ook een erkenning van AZ Zeno en hun visie.” 

En inspireren, dat doen ze zeker: Het Polderveld en AZ Zeno zijn de voortrekkers geworden van het project ZoBio van BioForum. Dat beoogt zes samenwerkingsverbanden op lange termijn tussen een zorginstelling en telkens minstens één lokale bioboer die producten aan de keuken van de zorginstelling levert. Zo’n samenwerking heeft immers tal van voordelen: het verkort de keten aanzienlijk en zorgt voor een kleinere voetafdruk, het vermindert voedselverspilling, en versterkt de band tussen boer en zorginstelling. 

Biodiversiteit als rode draad

Duurzaamheid speelt bij dit alles uiteraard een belangrijke rol. Lieven Devreese beaamt dit: “Duurzaamheid is echt evident voor mij. Onze keten is ultrakort: de boerderij ligt op een boogscheut van AZ Zeno. Soms liggen onze groenten al tien minuten later in de koelcel van het ziekenhuis. Zo bezuinigen we op transport én koeling.” Er is ook minder voedselverlies bij Het Polderveld, want ook minder perfecte groenten worden door de keuken verwerkt. Zo kan rucola met gaatjes door aardvlooien nog perfect dienen voor pesto."

Devreese vat zijn visie samen: “Biologisch is voor mij het enige logische dat er is. Bij biologische landbouw gaat het erom een goed draaiend en robuust ecosysteem te creëren in dienst van de mens. De boeren van vroeger leefden in een rijke omgeving en hadden daarom minder last van ziekten en plagen. Diversiteit is dus hét sleutelwoord in de biolandbouw, en dat boeit me wel heel erg. Biodiversiteit is in alles de rode draad." 

"We stimuleren dat op allerlei manieren: een houtkant houdt niet alleen de wind tegen, maar laat ook allerlei vogels nesten; de koolmezen houden de rupsen onder controle; egels eten hun buik vol met slakken, en bloemen trekken bestuivers en nuttige insecten aan. In de natuur is alles met elkaar verbonden!” 

Toekomst 

Welke toekomstplannen heeft Het Polderveld nog? Lieven: “Recent zijn we gestart met een voedselbos op een stuk grond van AZ Zeno, pal naast het ziekenhuis. Het is de bedoeling om er fruitproductie – appel, peer, pruim - te combineren met therapie en beleving. Bezoekers kunnen er bijvoorbeeld gaan wandelen met patiënten. Ook bij de boerderij zelf hebben we fruitbomen geplant, om fruit te kunnen leveren aan AZ Zeno."

Waarom blijft deze boer in bio geloven? Lieven Devreese vindt het belangrijk om iets te kunnen betekenen voor veel mensen: “Dat we gezonde voeding kunnen telen voor de mensen die hier zelf komen oogsten. En daar bovenop dat de mensen in het ziekenhuis ook van bio kunnen genieten - dat is toch fantastisch!”.
_ _ _
 

N.B. Recent werd bekend dat Lieven Devreese ook een van de drie Europese kanshebbers is in de categorie 'Beste Biologische Boer van 2025' van de EU Organic Awards. De winnaars worden op 23 september bekendgemaakt. 

* * *

De bekendmaking van de laureaat van de BioVLAM 2025 vindt plaats eind september 2025.